Wanneer iemand overlijdt, komen er naast het verdriet vaak ook praktische zaken op je af. Er zijn instanties die om bewijs vragen dat jij erfgenaam bent. Een verklaring van erfrecht is het bewijs dat je erfgenaam bent, al dan niet met anderen. Het is een akte van de notaris waarin onder meer staat wie de erfgenamen zijn en hoe de erfenis moet worden afgewikkeld.

Wat is een verklaring van erfrecht precies?

Een verklaring van erfrecht is een akte die de notaris maakt nadat deze onderzoek heeft gedaan. Zo onderzoekt de notaris of er een testament is, wie de erfgenamen zijn, wie welk deel van de erfenis krijgt. De notaris overlegt met de erfgenamen of de executeur hoe de erfenis afgewikkeld gaat worden. Want ook dat kan in een verklaring van erfrecht komen te staan. Een verklaring van erfrecht wordt vaak gevraagd door banken en verzekeraars. Zij willen zeker weten dat zij te doen hebben met de degenen die recht hebben op de erfenis, voordat ze toegang geven tot bankrekeningen en uitkeringen doen.

Welke stappen gaan eraan vooraf (en welke valkuilen wil je vermijden)?

Voordat je ook maar iets doet met de erfenis, is het belangrijk om stil te staan bij de keuze die je als erfgenaam hebt. Je kunt maar één keer kiezen en die keuze kan grote gevolgen hebben. Dit zijn de keuzes die je als erfgenaam kunt maken: zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden en verwerpen. Als je een erfenis met schulden zuiver aanvaardt, dan kan dit betekenen dat je die schulden uiteindelijk uit je eigen portemonnee moet betalen. Wie beneficiair aanvaardt, beperkt dat risico. Schulden worden dan in principe uit de erfenis betaald en pas wat daarna overblijft is voor de erfgenamen. Het is ook mogelijk om afstand te doen van een erfenis. Dit heet verwerpen. De keuze voor beneficiair aanvaarden en verwerpen loopt via de rechtbank. Maar de notaris kan dit ook voor je regelen bij de rechtbank.

Soms accepteer je een erfenis ongemerkt, bijvoorbeeld door spullen van de overledene op Marktplaats te verkopen. Je hebt dan zuiver aanvaard, met alle risico’s van dien. Daarom is het belangrijk om terughoudend te zijn met de erfenis voordat je een keuze hebt gemaakt. De notaris helpt je om deze keuzes en risico’s te overzien, zodat je niet onbedoeld in een valkuil stapt.

Wat doet de notaris voor je bij de verklaring van erfrecht?

De notaris doet onderzoek en brengt de juridische situatie van de erfenis helder in kaart. Als er een testament is, legt de notaris uit wat daarin staat en wat dat betekent voor de erfgenamen, bijvoorbeeld als er legaten zijn opgenomen, als bepaalde keuzes of voorwaarden gelden, of als het testament voorschrijft dat het vermogen beschreven moet worden. De notaris adviseert je over de keuze die je als erfgenaam kunt maken. De keuze legt de notaris voor je vast in een document waaronder jij je handtekening zet. Ook bespreekt de notaris met je, als er meerdere erfgenamen zijn, hoe jullie de erfenis gaan afwikkelen. Gaan jullie dat allemaal samen doen, of is het praktischer de taken te verdelen? Op basis van het onderzoek en de gesprekken met de betrokkenen, en de keuzes die de erfgenamen hebben gemaakt, maakt de notaris de verklaring van erfrecht.

En als er een executeur is?

In recente testamenten is er vaak een executeur aangewezen. Als die zijn rol accepteert, neemt de executeur (een deel van) de afwikkeling op zich, met name de praktische en administratieve zaken en het regelen van de belastingaangiften. Een executeur kan ervoor kiezen die rol niet te accepteren of over te dragen aan de notaris. Ook dan kan de verklaring van erfrecht in de praktijk belangrijk zijn, omdat daarmee voor derden duidelijk wordt wie de erfenis afwikkelt.

Hulp bij erfbelasting: voorkomen dat je onnodig te veel betaalt

Naast de praktische afwikkeling is er vaak ook nog de aangifte voor de inkomstenbelasting en de erfbelasting. De notaris kan de erfgenamen en de executeur helpen bij het verzamelen van de juiste gegevens, en het zorgvuldig invullen van de aangifte, zodat je geen kansen laat liggen en niet onnodig te veel erfbelasting betaalt.

De notaris als regisseur

De afwikkeling van een erfenis is voor veel mensen onbekend terrein. Juist daarom is het prettig dat de notaris dit dagelijks doet, specialistische kennis heeft van erfrecht en belastingrecht en kan bemiddelen tussen erfgenamen als dat nodig is. Met een verklaring van erfrecht en een duidelijk plan voorkom je vertraging, misverstanden met instanties en onbedoelde stappen die later tot problemen kunnen leiden.  Ook komt de notaris in beeld als een testament moet worden uitgevoerd. Als bijvoorbeeld de overledene getrouwd was of een partner heeft, moet een testament vaak nog worden uitgevoerd. Bijvoorbeeld door rechten in een akte toe te kennen aan de achterblijvende partner en/of te beschrijven waarop de kinderen recht hebben in de toekomst als beide ouders zijn overleden.

Je hebt vast al eens gehoord over andere ondernemers die hun bedrijf ‘in een B.V. stoppen’. Maar wat betekent dat precies? Wanneer is het slim om over te stappen van een eenmanszaak (alleen) of een v.o.f./maatschap (samen) naar een B.V.? En waarom is op tijd beginnen hierbij zo belangrijk? Notariskantoor Inge Arts zet hier de belangrijkste aandachtspunten op een rij, zodat je het gesprek met je notaris en je accountant/boekhouder goed voorbereid kunt voeren.

Wat verandert er bij een overstap naar een B.V.?

Bij een overstap naar een B.V. verandert de juridische en fiscale jas van het bedrijf. In plaats van ondernemen als persoon (eenmanszaak) of als samenwerking (v.o.f./maatschap), ga je ondernemen via een rechtspersoon. Dat heeft onder meer gevolgen voor de aansprakelijkheid, belastingen en de manier waarop je de winst uit het bedrijf haalt.

De route waarmee je overstapt naar een B.V. kan verschillen. Je kunt namelijk het bedrijf ‘geruisloos’ of ‘ruisend’ in de B.V. inbrengen. Dit betekent zonder of met ‘afrekenen’ met de Belastingdienst. Welke route bij jou past hangt onder meer af van de cijfers van jouw bedrijf.

Op tijd de overstap voorbereiden

Wie wil overstappen met het bedrijf naar een B.V., doet er goed aan dit vroeg in het jaar te bespreken met de accountant/boekhouder én de notaris. Het begin van het jaar is een logisch moment. De balans wordt letterlijk opgemaakt, de jaarcijfers worden afgerond en je hebt zicht op de winst die je het afgelopen jaar hebt gemaakt. Wil je overstappen naar een B.V. met de cijfers van 2025, dan is er een deadline. Tot 1 juli 2026 kun je overstappen, maar dan moet je wel op tijd starten. Er is namelijk best veel werk aan het overstappen naar een B.V.

Wat zijn voordelen van een B.V.?

Een belangrijk voordeel is dat de B.V. aansprakelijk is voor de schulden van een bedrijf en niet de ondernemer privé. Er zijn wel uitzonderingen. Als je bijvoorbeeld privé borg staat voor financieringen. Of als je je niet aan de regels van een B.V. houdt. Een B.V. kan interessant zijn bij hogere winsten, omdat de belastingen voor een B.V. anders zijn dan bij ondernemen in de inkomstenbelasting. De B.V. betaalt namelijk geen inkomstenbelasting, maar vennootschapsbelasting met andere regels en belastingtarieven. Er zijn ook betere mogelijkheden om te groeien, samen te werken of (een deel van) je bedrijf te verkopen. Een B.V. heeft aandelen waarvan je een deel aan een nieuwe compagnon kunt overdragen. Ook het aantrekken van financiering wordt makkelijker. Investeerders zijn eerder bereid om te investeren in een bedrijf als ze daar enkele aandelen voor terug krijgen.

Om over na te denken

Een B.V. is niet automatisch de beste keuze. Er zijn allereerst de kosten van de overstap naar de B.V. Maar ook daarna krijg je misschien met meer kosten te maken, zoals het maken van de jaarrekening en de regels die daarbij gelden voor een B.V. en een andere manier van administreren. De keuze voor de route naar de B.V. kan ook consequenties voor de belastingen hebben. Daarom is de afstemming tussen accountant/boekhouder en notaris zo belangrijk. Met een goede voorbereiding voorkom je verrassingen en kun je vooraf inschatten of de overstap opweegt tegen de extra lasten.

Alleen of samen: wat betekent dat voor de overstap?

Als je alleen onderneemt (eenmanszaak), gaat het vooral om de vraag hoe je jouw bedrijf dat bestaat uit bezittingen en schulden in de B.V. inbrengt en hoe je die B.V. passend maakt bij je plannen. Onderneem je samen (v.o.f./maatschap), dan komt er extra afstemming bij kijken. Het gaat dan onder meer om ieders aandeel in de onderneming, de verdeling van zeggenschap, ieders rol als directeur en afspraken over wat er gebeurt bij ziekte, uittreding, verkoop of conflict. Juist bij samen ondernemen is het verstandig om niet alleen naar de cijfers te kijken, maar ook naar heldere juridische afspraken die toekomstige discussies kunnen voorkomen.

Het gesprek met je notaris en accountant: een logisch begin van het jaar

De notaris richt de B.V. op en legt in een akte de juridische basis vast, zoals statuten, aandelen en bestuur. Deze zorgt ervoor dat dit past bij jouw toekomstplannen voor je bedrijf en je huidige situatie. En als er meerdere aandeelhouders zijn, jij en je compagnon(s), maakt de notaris ook een aandeelhoudersovereenkomst. De accountant/boekhouder helpt bij de cijfers, de fiscale route en de praktische uitvoerbaarheid. Door dit gesprek vroeg in het jaar te plannen, kun je de balans en jaarcijfers meteen meenemen, keuzes op tijd maken en toewerken naar een B.V. die past bij jouw bedrijf.

Dit zijn de (bijzondere) openings- en sluitingstijden tijdens de feestdagen:

Woensdag 24 december : 08.30u - 14.00u geopend. Na 14.00u gesloten en telefonisch niet bereikbaar.

Donderdag 25 december: kantoor gesloten en telefonisch niet bereikbaar.

Vrijdag 26 december: kantoor gesloten en telefonisch niet bereikbaar.

Maandag 29 december: 08.30u - 17.00u geopend; en wordt de voicemail van voorgaande dagen beluisterd.

Dinsdag 30 december: 08.30u - 17.00u geopend;

Woensdag 31 december: 08.30u - 14.00u geopend. Na 14.00u gesloten en telefonisch niet bereikbaar.

Donderdag 1 januari: kantoor gesloten en telefonisch niet bereikbaar.

Vrijdag 2 januari: kantoor gesloten en telefonisch niet bereikbaar.

Vanaf maandag 5 januari gelden onze normale openingstijden weer en zal de voicemail van kantoor van de voorgaande dagen worden beluisterd.