Wetsvoorstel scheiden zonder de rechter

door mr.Lucienne van der Geld

Als getrouwde koppels willen scheiden, dan moeten ze daar via een advocaat een verzoek voor indienen bij de rechter. Er ligt nu een wetsvoorstel bij de Tweede Kamer dat ook scheiden zonder de rechter, bij de gemeente mogelijk moet maken. Dit geldt dan echter alleen voor koppels die geen minderjarige kinderen hebben. Wij zijn voorstanders van het wetsvoorstel maar vinden dat ook koppels mét minderjarige kinderen moeten kunnen kiezen of ze willen scheiden via de rechter of de gemeente.

Uit onze notarissenpraktijken blijkt dat veel koppels die het erover eens zijn dat ze willen scheiden dat met zo min mogelijk verplichte procedures, onnodige kosten en korte doorlooptijd geregeld willen zien. En als koppels het met elkaar eens zijn, dan heeft de rechter maar een hele beperkte rol. Die rol kan overgenomen worden door de ambtenaar van de burgerlijke stand. Dat in de maatschappij behoefte bestaat aan een relatief eenvoudige en kostenbesparende manier van scheiden, is in het verleden al gebleken toen de mogelijkheid van de zogeheten ‘flitsscheiding’ nog bestond (tussen april 2001 en maart 2009).

Wij hebben de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie geadviseerd om het scheiden bij de burgerlijke stand toegankelijk te maken voor álle echtgenoten en geregistreerde partners. De grootste categorie scheidenden (ouders met minderjarige kinderen) kan dan ook gebruikmaken van de voordelen van deze vereenvoudigde en kostenbesparende manier van scheiden. Dit vergroot het maatschappelijk effect van het wetsvoorstel.

In verschillende landen in Europa kunnen koppels mét minderjarige kinderen ook zonder de rechter scheiden.

Bovendien wordt het echtscheidingsrecht in Nederland daardoor meer in lijn gebracht met een aantal andere landen in Europa, waar echtgenoten met minderjarige kinderen al kunnen scheiden via de ambtenaar van de burgerlijke stand of een andere niet-rechterlijke instantie. In Noorwegen, Denemarken, Portugal, IJsland en Estland kunnen echtgenoten mét minderjarige kinderen ook administratief scheiden. In Noorwegen is alleen bij een scheiding met minderjarige kinderen een ‘mediation’verklaring, die ziet op de verzorging en opvoeding van de kinderen, vereist. In Denemarken is in alle gevallen sprake van een verplichte scheidingsovereenkomst voordat het Statsamt de scheiding kan uitspreken. Die overeenkomst lijkt op de scheidingsovereenkomst die voorheen verplicht was bij de flitsscheiding. Dit geldt ook in Portugal en IJsland.

Het is wel belangrijk dat scheidende koppels door de ambtenaar goed worden geïnformeerd dat een scheiding financieel moet worden afgewikkeld. We zien namelijk in de praktijk dat dit nu (ook al wordt er via de rechter gescheiden) niet altijd gebeurt. Dit kan vervelende gevolgen hebben bij bijvoorbeeld de verkoop van een woning of een later overlijden van een van de ex-en.

Netwerk Notarissen nemen pro-actief deel aan de maatschappelijke discussie, via kranten, radio, tv en ook in ‘Den Haag’.

Uiteraard staan zij ook voor je klaar op de kruispunten van jouw persoonlijke leven.